CACABEY KİMDİR ?

  • BLOG
  • CACABEY KİMDİR ?
Blog Single Image

CACABEY KİMDİR ?

Kubbesi açık ve altında bir kuyunun bulunduğu Cacabey Medresesi'nde kuyuya yansıyan yıldızlar incelenir; yıldızlar incelenir; bunlar üzerinde araştırmalar yapılırdı.

 

Dünyanın ilk rasathanesini astronomi ve matematik okulunu kuran Cacabey, 1240-1301 yıllarında Kırşehirde Mevlana ve Hacı  Bektaş zamanını yaşamış  'de büyük ve tarihi şahsiyettir.

 

Anadolu'da bir çok yerinde eser bırakmıştır. Kırşehir'de bu gün bir mimari anıt olarak yükselen Devrinin fakültesi olan Cacabey Medresesi'ni de yaptırılmıştır. Bu astronomi ve matematik okulunda ana dili Türkçe eğitimi veriyordu ancak Arapça veAcem dili ile de eserleri vardır. Ayrıca Hukuk, felsefe ve tasavvuf dersleri de öğretiliyordu. 

Kubbesi açık ve altında bir kuyunun bulunduğu Cacabey medresesi'nde kuyuya yansıyan yıldızlar incelenir, bunlar üzerinde araştırmalar yapılırdı. Bundan anlaşıldığına göre, bu medrese  o dönemlerde astronomi araştırmaları yapılıyor, matematik yanı sıra; fizik, kimya gibi konularda eğitim veriyordu.

Ecdadımızın gökyüzüne olan ilgisini araştırdığımızda karşımıza Cacabey Medresesi, dünyada  gözlemevi olarak yapılan ilk yapı olarak çıkmaktadır (1271-1272) Yapıdan ayrı olan minaresi gözlemevi olarak kullanılmaktaydı. Üstü açık kubbenin hemen altında, yıldızların

incelendiği bir havuz bulunuyordu işte bu yapıya  Planetariumunların atası diyebiliriz.

Yaklaşık ikiyüz yıl sonra Uluğbey, 1421'de Semerkant'ta varoş sayılabilecek bir yerdeki tepenin üzerinde döneminin en meşhur gözlemevini (rasathane) kurmuştu. 16. yüzyıla geldiğimizde III: Murat döneminde Takiyüddin el-Râsıd tarafından İstanbul'da Tophane sırtlarında gözlemevi kurduğunu görmekteyiz. Takiyüddin, matematik ve astronomi başta olmak üzere optik ve tıp gibi bilimin çeşitli alanlarında araştırmalar yapmıştı. 

20. yüzyıla geldiğimizde modern planetariumların 1920'li yıllarda kurulduğunu görmekteyiz. Dr. Walther Bauersfeld tarafından üretilen ilk planetarium projektörü Münih'teki Deutsches Museum'da kullanışmıştır. A.B.D. 'de 1930'lu yıllarda yapılan ilk planetarimun projektörü Almanya'dan getirtilmiş olmasına karşın sonraki otuz yıl içerisinde Amerika bütün dünyanın önüne geçerek aya ulaşabilmiştir. Bugünse akla gelebilecek her şeyin müzesini yapan A.B.D., ilk kurduğu planetariumu bile müze halinde muhafaza etmektedir.

PAYLAŞ